W dniach 6 i 7 listopada w województwie małopolskim odbyło się wyjazdowe posiedzenie Strony Mniejszościowej Komisji Wspólnej Rządu oraz Mniejszości Narodowych i Etnicznych. Jego celem było zapoznanie się z sytuacją mniejszości narodowych i etnicznych w regionie, odwiedzenie wybranych organizacji mniejszościowych oraz wizja lokalna budowy Domu Kultury Słowackiej w Jabłonce na Orawie.

W wyjazdowym posiedzeniu uczestniczyło ośmiu członków Strony Mniejszościowej Komisji Wspólnej na czele z jej przewodniczącym dr Grzegorzem Kuprianowiczem. Reprezentowali oni mniejszości słowacką, niemiecką, ukraińską, łemkowską, litewską, karaimską i żydowską. W spotkaniu wziął również udział Ryszard Galla, doradca Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej ds. mniejszości narodowych i etnicznych.

„Wybór województwa małopolskiego oczywiście nie był przypadkowy. Po pierwsze, jest to region posiadający różne mniejszości narodowe i etniczne, zarówno te, które zamieszkują na terenach, gdzie są ludnością autochtoniczną, jak Łemkowszczyzna, Spisz czy Orawa, jak też żyjące w rozproszeniu w różnych częściach Małopolski. Chcieliśmy więc zapoznać się na miejscu z sytuacją i problemami mniejszości w tym regionie. Ważnym powodem wyboru Małopolski była też chęć dokonania wizji lokalnej na budowie Domu Kultury Słowackiej w Jabłonce. Kwestia ta wielokrotnie była podnoszona w ciągu ostatnich lat na forum Komisji Wspólnej Rządu i Mniejszości Narodowych i Etnicznych oraz budzi wiele kontrowersji, dyskusji i sporów, uznaliśmy więc, że potrzebnym jest poznanie sytuacji na miejscu i pogłębienie znajomości tematu“ – powiedział przewodniczący Strony Mniejszościowej Komisji Grzegorz Kuprianowicz.

Pierwszego dnia wyjazdowego posiedzenia odbyło się wspólne spotkanie w siedzibie Małopolskiego Urzędu Wojewódzkiego w Krakowie. Oprócz członków Komisji Wspólnej uczestniczyli w nim również przedstawiciele mniejszości narodowych i etnicznych zamieszkujących region – słowackiej, ukraińskiej, łemkowskiej, żydowskiej, ormiańskiej i romskiej – a także najwyżsi przedstawiciele władz województwa małopolskiego i miasta Krakowa: Wojewoda Małopolski Krzysztof Jan Klęczar, pełnomocnik Wojewody Małopolskiego ds. Mniejszości narodowych i Etnicznych Tomasz Ocetkiewicz, kierownik Oddziału do spraw Organizacji i Współpracy z Mniejszościami Narodowymi i Etnicznymi Jolanta Nawalany, Zastępca Prezydenta Miasta Krakowa Elżbieta Kois-Żurek oraz Dyrektor Departamentu Rozwoju Anna Mlost. Sytuację mniejszości słowackiej przedstawili członkowie Zarządu Głównego Towarzystwa Słowaków w Polsce: wiceprzewodnicząca Agáta Jendžejčíková, wiceprzewodniczący Marián Smondek oraz sekretarz generalny Ľudomír Molitoris.

W godzinach popołudniowych członkowie Komisji Wspólnej odwiedzili siedzibę Towarzystwa Słowaków w Polsce przy ulicy św. Filipa 7 w Krakowie. Zapoznali się z działalnością organizacji i jej poszczególnych jednostek, w tym drukarni, wydawnictwa, Galerii Sztuki Słowackiej oraz redakcji czasopisma „Život”. W programie znalazła się również wizyta w Ormiańskim Towarzystwie Kulturalnym w Krakowie.

„Moją uwagę zwróciła bardzo rozbudowana działalność wydawnicza: liczne publikacje dotyczące mniejszości słowackiej, różnego rodzaju druki ulotne, znakomicie, profesjonalnie wydawany miesięcznik Život“ – powiedział Grzegorz Kuprianowicz.

Wieczorem delegacja udała się do Centrum Kultury Słowackiej w Nowej Białej, gdzie spotkała się z prezesem Towarzystwa Słowaków w Polsce Dominikiem Surmą oraz innymi przedstawicielami organizacji działającymi na Spiszu. Program artystyczny przygotowały zespoły działające przy miejscowym kole Towarzystwa – zespoły folklorystyczne „Malí Beľania” i „Spiš” oraz Orkiestra Dęta ks. dziekana Františka Móša.

„To inspirujący przykład, który mógłby stanowić wzór również dla innych mniejszości narodowych. Działalność lokalnej społeczności pokazuje, z jakim zaangażowaniem i osobistym oddaniem jej członkowie uczestniczą w rozwoju swojej wspólnoty. Ich wysiłki wykraczają poza indywidualne interesy i służą zachowaniu oraz rozwijaniu wspólnej tożsamości. Jednocześnie potrafią ukazywać szerszej opinii publicznej wartość i znaczenie istnienia mniejszości narodowej, a także jej niezastąpiony wkład w życie kulturalne regionu” – ocenił działalność miejscowego Koła Towarzystwa doradca Marszałka Sejmu Ryszard Galla.

W sobotę 7 listopada program kontynuowano, zwiedzono Centrum Kultury Słowackiej w Nowej Białej, po którym w jego siedzibie odbyło się posiedzenie Strony Mniejszościowej Wspólnej Komisji Rządu oraz Mniejszości Narodowych i Etnicznych.

„Wielkie wrażenie robi rozbudowana infrastruktura, którą dysponuje mniejszość słowacka. Posiadanie kilku centrów kultury słowackiej, mieszczących się w budynkach będących własnością Towarzystwo Słowaków w Polsce, jest ewenementem w porównaniu z sytuacją innych mniejszości. Pokazuje to wielką determinację i wysiłek społeczności słowackiej, która była w stanie stworzyć takie podstawy infrastrukturalne dla działań na rzecz zachowania własnej tożsamości“ – zauważył Grzegorz Kuprianowicz.

W godzinach popołudniowych członkowie Komisji Wspólnej udali się na Orawę, gdzie zapoznali się z aktualnym stanem budowy Domu Kultury Słowackiej w Jabłonce.

„Robi on wielkie wrażenie swoim rozmachem, wielkością, różnorodnością funkcji, które może pełnić. Trzeba pogratulować Towarzystwu Słowaków w Polsce, a w szczególności sekretarzowi generalnemu panu Ludomirowi Molitorisowi, determinacji i wytrwałości w zainicjowaniu i realizacji tej trudnej inwestycji. Jestem przekonany, że niezwykle potrzebnym jest znalezienie pozytywnego rozwiązania istniejących problemów i kontrowersji dotyczących budowy w Jabłonce. Kluczowym kryterium poszukiwania tego rozwiązania powinno być zwrócenie uwagi na fakt, że w wyniku wydatkowania środków publicznych osiągnięto zamierzony cel ostateczny, czyli wzniesiono budynek, który będzie pełnił ważną rolę i tworzył warunki dla działań służących zachowaniu tożsamości mniejszości słowackiej“ – powiedział przewodniczący Strony Mniejszościowej Komisji Grzegorz Kuprianowicz.

„Po raz pierwszy zobaczyłem tę inwestycję jeszcze jako poseł na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej, kiedy przyjechaliśmy tu wspólnie z kolegami, aby zapoznać się z postępem prac budowlanych” – wspominał Ryszard Galla. „Nie ukrywam, że już wtedy stan realizacji inwestycji pozytywnie mnie zaskoczył. Jest to dobrze zorganizowane przedsięwzięcie, które należałoby jak najszybciej ukończyć, aby obiekt mógł zacząć tętnić życiem. Jestem przekonany, że jako Strona Mniejszościowa Wspólnej Komisji powinniśmy działać w tej sprawie w sposób skoordynowany, zainicjować dialog z właściwymi przedstawicielami władz i podjąć wspólne starania na rzecz przyjęcia konkretnych działań, które doprowadzą do jak najszybszego zakończenia budowy i uruchomienia obiektu w pełnym zakresie” – dodał doradca Marszałka Sejmu.

Program wyjazdowego posiedzenia zakończyła wizyta w Domu Słowackim w Podwilku na Orawie.